خلاصه ای از همایش اول

نخستین همایش "بازیافت آب: راهبردی اصولی برای مدیریت بحران آب"، از سلسله‌هایش های طرح مورخ 6 و 7 بهمن‌ماه با حضور وزیر محترم نیرو و نمایندگان و نقش‌آفرینان اصلی طرح از جمله معاون محترم وزارت جهاد کشاورزی، معاون محترم سازمان حفاظت محیط‌زیست، معاون محترم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مدیرعامل محترم آب و فاضلاب کشور، مدیرعامل محترم آب و فاضلاب استان تهران، مدیر عامل محترم آب منطقه‌ای استان تهران و جمعی از متخصصین، صاحبنظران، پیشکسوتان و فعالان عرصه آب و فاضلاب، در تالار علامه امینی دانشگاه تهران برگزار شد.

-        سخنرانان کلیدی همایش

همایش ملی بازیافت آب با خوش‌آمدگویی دکتر ساداتی‌نژاد معاون محترم دانشگاه تهران آغاز شد و سپس وزیر محترم نیرو در خصوص بحران کم‌آبی کشور و ضرورت توجه به امر بازیافت پساب‌ها به عنوان راهبردی اصولی برای مدیریت بحران کم آبی، سخنرانی نمودند. در ادامه خانم دکتر مظاهری معاون محترم سازمان محیط زیست، از وضعیت نامناسب کمی و کیفی آب صحبت نمودند.

سخنرانان کلیدی همایش عبارت بودند از:

  • مهندس پرورش: بازیافت آب، ضرورت ملی
  • مهندس ارتقایی: مدیریت یکپارچه منابع آب با رویکرد استفاده مجدد از پساب‌ها
  • مهندس ابراهیم نیا: مشارکت عمومی-خصوصی در استفاده از پساب براساس جنبه های مدیریت منابع آبی و ارزش اقتصادی
  • دکتر ترابیان: بررسی فرایندهای بازیافت آب (مورد مطالعه پسابهای شهری و صنعتی)
  • دکتر رازقی: استفاده چندباره از آب
  • دکتر شایگان: دامنه کاربرد فاضلاب تصفیه شده درکشاورزی و اهمیت مدیریت صحیح آن در کشور
  • دکتر عظیمی: نكات ساده براي اصلاح محيط زيست انسان ساخت
  • مهندس قانع: نقش و اهمیت بازیافت آب
  • مهندس محمودیان: نقش بازیافت آب در مدیریت جامع منابع آب و شهرهای آینده
  • دکتر ناصری: اهمیت فزاینده بازیافت آب با توجه به چالش‌های تغییر اقلیم

همچنین دکتر مهرنیا دبیر همایش و مدیر طرح در خصوص پیشرفت طرح و اقدامات انجام شده توضیحاتی ایراد فرمودند. در پایان همایش، نشست هم‌اندیشی در حوزه بازیافت آب با حضور مشارکت‌کنندگان برگزار شد.

-        سخنرانی وزیر محترم نیرو

سخنرانی وزیر محترم نیروهمایش ملی بازیافت آب با سخنرانی وزیر نیرو در تالار علامه امینی دانشگاه تهران آغاز شد. این همایش با محوریت راهبردی اصولی برای مدیریت بحران آب ، نخستین همایش از سلسله همایش های طرح کلان ملی " دانش و فناوری بازیافت پساب های شهری، صنعتی و کشاورزی " است.

وزیر نیرو با بیان اینکه ایران در مرحله تنش آبی است، هشدار داد: روز به روز به سمت بحران آبی حرکت می کنیم.

حمید چیت چیان امروز در آغاز نخستین همایش ملی "بازیافت آب، راهبردی اصولی در مدیریت بحران آب"، از بحران آب به عنوان چالش اصلی جهان در هزاره سوم یاد کرد و گفت: تامین امنیت آبی در قرن 21 دغدغه اصلی دولت‌هاست.

وی تاکید کرد : بر اساس گزارش سازمان ملل متحد در اجلاس جهانی مکزیک، در سال 2006 بیش از یک و دو دهم میلیارد نفر از مردم جهان از دسترسی به آب شرب بهداشتی حروم بودند و پیش‌بینی شده‌ است که این آمار در سال 2025 به 2 میلیارد و 800 میلیون نفر و در سال 2050 به چهار میلیارد نفر برسد.

وی افزود : به این ترتیب حدود 40 درصد از جمعیت 9 میلیارد نفری جهان در سال 2025 به آب سالم دسترسی نخواهند داشت و در این سال از هر پنج نفر مردم جهان، دو نفر دغدغه‌ تامین آب خواهند داشت.

وزیر نیرو گفت: کشور ما نیز به دلیل قرار گرفتن در منطقه خشک و نیمه‌ خشک جهان و با ادامه روند موجود در استفاده از آب، بحران آب را با شدت بیشتری تجربه خواهد کرد به طوری‌ که در حال حاضر نیز با حدود 9 میلیارد مترمکعب اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی (منتهی به سال 1391)، افت حدود 20 متری سطح آبخوان‌های کشور، کاهش بارش، افزایش بی‌سابقه مصارف بویژه در بخش کشاورزی و کاهش 46 درصدی در رواناب‌های سطحی و با حدود 1700 مترمکعب سرانه آب تجدیدپذیر در معرض تنش آبی قرار داریم.

وی تصریح کرد: در سال‌های آینده نیز با ادامه روند موجود و با رسیدن به سرانه آب تجدیدپذیر حدود یک هزار مترمکعب در معرض بحران شدید آب قرار خواهیم گرفت.

چیت چیان گفت : هم اکنون نیز در برخی مناطق پرآب کشور مانند حوضه دریاچه ارومیه و شرق تبریز، سرانه آب تجدیدپذیر کمتر از 600 مترمکعب است.

وی افزود : چنانچه هرچه سریعتر در زمینه مدیریت بهینه منابع آب مبتنی بر اصول مدیریت یکپارچه منابع آب، استفاده از پساب‌ها و زهاب‌ها، فناوری‌های نوین و استفاده از منابع نامتعارف آب در استحصال و مصرف آب و بسیاری موارد دیگر اقدام نکنیم، به طور یقین هم در مبحث توسعه دچار عقب‌ماندگی خواهیم شد و هم در بخش توسعه آب و تامین آب شرب، این حیاتی‌ترین ماده برای زندگی بشر، دچار مشکلات متعددی خواهیم شد.

وزیر نیرو تصریح کرد : اکنون 6500 روستا فاقد منابع آب شرب است و با تانکر از مناطق دوردست آب شرب منتقل می شود.

چیت چیان گفت : ارائه این مطالب از این‌رو ضروری بود که همگان بدانند بحران آب در کشور جدی‌ است و چنانچه اقدام های اصولی و علمی در این زمینه انجام ندهیم و از تمام منابع آب در اختیار به درستی استفاده نکنیم، نسل آینده کشور را دچار چالش‌های جبران‌ناپذیری خواهیم کرد.

وزیر نیرو با بیان آنکه اکنون در تنش آبی هستیم و روز به روز به سمت بحران آبی حرکت می کنیم، اظهار داشت: اگر کشوری 20 تا 40 درصد از منابع آب تجدیدشونده خود را استفاده کند، در دامنه مطمئن قرار دارد.

وی اعلام کرد : حداکثر میزان مجاز برای استفاده از منابع آب تجدیدشونده 60 درصد است اما اکنون از 120 میلیارد مترمکعب، 96 میلیارد مترمکعب مصرف می شود یعنی به جای 60 درصد 80 درصد استفاده می شود که این فشار زیاد به منابع طبیعی وارد می کند و موجب خشکی تالاب هایی مانند هامون ، بختگان و دریاچه ارومیه شده است.

چیت چیان تصریح کرد : ما از حد مجازی که طبیعت اجازه داده، عبور و آسیب های شدیدی در ابعاد مختلف به منابع طبیعی وارد کرده ایم.

وی در ادامه گفت: مجموع سدهای در دست اجرا و اجرا شده در کشور 66 میلیارد مترمکعب آب در سال تنظیم می کند در حالی که کل روان آب های موجود کشور 46 میلیارد مترمکعب است و از سدهایی که ساخته شده است و یا در حال ساخت داریم، حدود 20 میلیارد مترمکعب فاقد آب است مانند سد ساوه که به خاطر تغییر اقلیم، کاهش بارش ها، افزایش تبخیر، افزایش برداشت ها در بالادست و کاهش بارش های موثر بوده است.

وزیر نیرو تاکید کرد : یکی از منابعی که نقش مهمی در تامین آب برخی مصارف ایفا می کند ، استفاده از فاضلاب‌های تصفیه ‌شده شهری ، روستایی ، صنایع و نیز زهاب‌های کشاورزی است.

حمید چیت چیان امروز در آغاز نخستین همایش ملی بازیافت آب، راهبردی اصولی در مدیریت بحران آب گفت : در کشوری که روزی 88 میلیارد مترمکعب روان آب جریان داشته و اکنون به 46 میلیارد مترمکعب رسیده است و روش های گذشته پاسخگوی نیازهای ما نیست و نیازمند بازنگری هستیم.

وی تصریح کرد : در جهان پیشرفته، دیگر به فاضلاب به عنوان یک ماده زاید نگاه نمی‌شود بلکه از آن به عنوان منابع آب خاکستری یاد می شود و حداکثر استفاده از آن به عمل می‌آید.

چیت چیان گفت : در کشورهای پیشرفته و پرآب جهان نیز استفاده از این منابع و حتی پسماندهای حاصل از فرآیند تصفیه، کاربرد بسیاری دارد و بسیاری از کشورهای کم‌آب جهان نیز توانسته‌اند با استفاده از سامانه های پیشرفته تصفیه، کمبود منابع آب خود را با استفاده از این منابع تا حدود زیادی جبران کنند.

وی خاطرنشان کرد: متاسفانه در کشور ما در این زمینه عقب‌ماندگی‌هایی وجود دارد و تلاش می کنیم هرچه سریعتر این کاستی‌ها را برطرف کنیم.

وزیر نیرو افزود: در زمان حاضر، حجم پساب های تصفیه شده در کشور افزون بر 862 میلیون مترمکعب در سال است که553  میلیون مترمکعب براساس بخشنامه‌های موجود به سازمان های آب منطقه‌ای تحویل می شود و 269 میلیون مترمکعب بلاتکلیف است.

وزیر نیرو اظهار داشت : بخشی از آن نیز بدون استفاده به محیط تخلیه می‌شود. وی گفت : بر اساس پیش‌بینی‌های انجام شده، حجم فاضلاب های شهری در سال 1400 به پنج میلیارد مترمکعب خواهد رسید که 70 درصد از این آب به صورت پساب قابل استفاده است.

چیت چیان اظهار داشت: شمار تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در کشور تا پیش از انقلاب اسلامی به کمتر از پنج تصفیه‌خانه می‌رسید و نخستین تصفیه‌خانه در سال 1340 در صاحبقرانیه تهران مورد بهره‌برداری قرار گرفت اما پس از انقلاب اسلامی، شمار شهرهایی که دارای سامانه‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شده است ، بیشتر شد.

وی گفت : در سال 1369 که همزمان با تشکیل شرکت های آب و فاضلاب بود، شمار تصفیه‌خانه‌های فاضلاب به 11 تصفیه‌خانه و در پایان سال 91 به 146 تصفیه خانه رسیده است.

وی جمعیت زیرپوشش خدمات شبکه فاضلاب را نیز تا پایان سال گذشته، 20 میلیون نفر اعلام کرد که در 263 شهر کشور و 38 روستا این امر عملیاتی شده است.

وزیر نیرو گفت: بسیاری از شهرهای ما و تقریباً بخش اعظم روستاهای ما فاقد سامانه پیشرفته جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب است ، در حالی که به ازای یک حجم از فاضلابی که در محیط رها می شود، 40 برابر منابع آب آلوده می شود.

وی افزود: اگرچه طبق ضوابط و مقررات، صنایع ملزم به ایجاد تصفیه‌خانه فاضلاب هستند، اما به دلایل عدیده یا این سامانه ها ایجاد نشده‌است یا کارآیی لازم را ندارد.

چیت چیان گفت : در مورد زهاب‌های کشاورزی نیز هیچ سامانه پایش و تصفیه‌ای تاکنون انجام نشده‌ است.

چیت چیان اظهار داشت: به‌ هر ‌حال وزارت نیرو با توجه به خلاء هایی که هم در زمینه اطلاعات مربوط به تولید فاضلاب و پساب و نیز استفاده از فناوری‌های مربوط به تصفیه فاضلاب و بومی‌سازی روش‌های نوین در این زمینه وجود داشت، طرح کلان ملی "دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی" را به عنوان یکی از طرح‌های کلان پژوهشی در شورای عالی عتف (علوم، تحقیقات و فناوری) مصوب کرد.

وی افزود: بهره‌برداران طرح افزون بر وزارت نیرو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان حفاظت محیط‌ زیست، وزارت جهادکشاورزی و سایر دستگاه‌های مرتبط هستند که همین امر اجرای قوی‌تر این طرح را طلب می‌کند.

وزیر نیرو تصریح کرد: خوشبختانه با انتخاب مجری توانمند و نیز همکاران علمی قوی برای این طرح که سابقه علمی درخشانی نیز در این امر دارند، وزارت نیرو امیدوار است نتایج ارزشمند این طرح، راهگشای بسیاری از مسایل مربوط به تصفیه فاضلاب‌ و زهاب در کشور و نیز استفاده مجدد این منابع در کشور باشد.

چیت چیان ابراز امیدواری کرد نتایج علمی حاصل از همایش ملی "بازیافت آب" کمک مؤثری در اجرای بهتر و مطلوب‌تر طرح ملی "دانش و فناوری بازیافت پساب شهری، صنعتی و کشاوری" باشد و با تلاش‌ها و اقدام های مؤثر در صیانت از منابع آب و استفاده بهینه از این منابع محدود، این میراث ارزشمند را با حفظ کمیت و کیفیت آن به نسل آینده بسپاریم.

-         بیانیه پایانی همایش

متن بیانیه پایانی همایش به شرح ذیل می‌باشد:

وجعلنا من الماء کل شی حی
بیانیه اولین همایش ملی بازیافت آب

با استعانت از الطاف الهي و تلاش همکاران، اولین همايش ملي بازیافت آب، راهبردی اصولی برای مدیریت بحران آب از سلسله همایش‌های طرح کلان ملی دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی با حضور وزیر محترم نیرو، معاون محترم وزارت جهاد کشاورزی، معاون محترم سازمان حفاظت محیط‌زیست، معاون محترم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مدیرعامل محترم آب و فاضلاب کشور، مدیرعامل محترم آب و فاضلاب استان تهران، مدیر عامل محترم آب منطقه‌ای استان تهران و جمعی از متخصصین، صاحبنظران، پیشکسوتان و فعالان عرصه آب و فاضلاب در ششم و هفتم بهمن‌ماه 1392 در دانشگاه تهران برگزار گرديد. شرکت‌کنندگان ضمن تاکيد بر ضرورت امر بازیافت آب به منظور مدیریت بحران کم آبی، توسعه پايدار و رشد اقتصادي- اجتماعي کشور، بر موارد زير تاکيد نمودند:
1- با عنایت به تاکید وزیر محترم نیرو در افتتاحیه همایش برای چارهاندیشی در خصوص رفع بحران‌های آب کشور و تایید مسیر طرح کلان ملی "دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی"، شرکت‌کنندگان خواستار حمايت مادی و معنوی متوليان امر پساب برای بهره‌برداری از اهتمام متخصصان گردآوری شده در این طرح و همایش شدند.
2- با توجه به اهمیت امر بازیافت پساب به عنوان راهبردی اصولی برای مدیریت بحران آب در کشور، مقرر شد جهت پرداختن به این موضوع در سیاست‌های کلان کشور، زمینه‌های تدوین اسناد بالادستی و اجرایی از طریق مدیر طرح پیگیری مجدد شود و از حضور نخبگان دانشگاه و صنعت در آن بهره‌گیری شود.
3- مقرر شد کمیته‌ای از شرکت‌کنندگان با نام کمیته بازیافت آب جهت ایجاد همگرایی و هماهنگی بین متخصصین، نقش‌آفرینان و نهادهای اجرایی، تشکیل شود که از دستگاه‌های نقش‌آفرین در امر بازیافت پساب نماینده تام‌الاختیار در این کمیته حضور داشته باشند و با مدیریت دبیر همایش و مدیر طرح کلان به بررسی وضعیت موجود و چالش‌های مدیریتی و اجرایی برای اجرای طرح‌های موثر در بازیافت آب پرداخته و نیازهای متولیان امر در این زمینه اخذ و اولویت‌بندی شود.
4- مقرر شد در صورتیکه بعضی سازمان‌ها و نهادها در رفع مشکلات مد نظر امر بازیافت پساب مساعدت نداشته و در جلسات و همایش‌ها حضور نداشته باشند از طریق بیانیه به اطلاع عموم و مقامات بالادستی کشور رسانده و مورد سوال قرارگیرند.
5- با توجه به رویکرد وزارت نیرو و دستگاه‌های مرتبط با طرح برای بهره‌مندی از نظر نخبگان مقرر شد کمیته بازیافت آب از طریق مدیر طرح جهت حضور و هم‌افزایی در کمیته‌های تحقیقات یا آب معرفی و سازوکارهای بهره‌مندی از همکاران طرح و همایش در تصمیم‌گیری‌های کلان مد نظر قرار گیرد.
6- مقرر شد یک روز در سال ترجیحا 6 بهمن‌ماه به اسم روز ملی بازیافت آب معرفی شود و هرساله همایش ملی بازیافت آب جهت هم‌اندیشی و تبادل‌نظر متخصصین و مسئولین محترم و مروری بر دستاوردهای طرح کلان ملی "دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی"، در حدود همین روز انجام گیرد.
7- مقرر شد به منظور تقدیر از پژوهشگران کلیدی کشور در امر بازیافت آب، جایزه سالیانه ملی بازیافت آب در نظر گرفته شود و زمینه‌های مالی و معنوی ايجاد و دستورالعمل اجرایی آن از طریق کارگروه بازیافت آب تهیه و به وزارت نیرو و حامیان ارسال و نهایی و اجرایی شود.
8- ضمن تاکید بر ضرورت انتشار مجله بازیافت آب برای فرهنگ سازی موضوع، مقرر شد انتشار بولتن بازیافت آب از طريق يکی از حاميان بصورت ماهانه منتشر و به علاقمندان ارسال شود؛ در این راستا شرکت دانشگاهی راهکارهای مهندسی پاک با مسئولیت دبیر همایش موضوع را پذیرفتند.
9- از رسانه‌های عمومی به ویژه صدا و سیما، نشریات کثیرالانتشار و تخصصی جهت پوشش خبری، اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در مقیاس ملی و جلب مشارکت دست‌اندرکاران و ذینفعان بهره‌گیری شود.
در پایان ضمن تشکر و قدردانی از مشارکت، حضور و همکاری همه عزیزان و دست‌اندرکاران، تداوم حضور و مشارکت همه متخصصین و دست‌اندرکاران را در دستیابی به اهداف عالیه بازیافت آب در کشور آرزو داریم.
والسلام
JoomShaper